ጕጅለ ዛራ ገጠምቲ ኣብ ፈይስቡክ ብምኽንያት ካልኣይ ዓመት ምቛም’ታ ጕጅለ ንኻልኣይ ግዜ ውድድር ግጥሚ ዓዲማ። ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ተመሳሳሊ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ዝተጸወዐ ውድድር 41 ግጥምታት ንውድድር ቀሪበን ምንባረን ይዝከር።ኣብ’ዚ ናይ ሎም ዓመት ውድድር ድማ 26 ግጥምታት ቀሪበን። እዘን ግጥምታት ካብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለም ዝተላእካ ኰይነን፡ ኵለን ድማ ብዘይ ስም ገጠምተን ንምምያ ናብ ደያኑ ቀሪበን።
ደያኑ፡ ንትሕዝቶ ግጥሚ ኣብ’ዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ኣትኲሮም ፈቲሾም፤
- ቴክኒካዊ መዳይ፤
ሀ. ቅዶትን ረምታን (rhyme & rhythm)፤ ውሁዳትን ናይ ባዕሎም ዋሕዚ ተኸቲሎም’ዶ?
ለ. ባእታታት ግጥሚ፤ ካብ ዝዀነ ስዲ ጽሑፍ ከፍልዩዋ ዝኽእሉ’ዶ ነይሮም?
ሐ. ምውዳእን ምስባርን መስመራት፤ እዚኦም ብዓይኒ ዝረኣዩ ምልክታት: ኣተኵሮ ኣንባቢ’ታ ግጥሚ ብምስሓብ ናብ ቀንዲ ኣገዳስነት እቲ ስራሕ ንኸድህብ ይገብሩ’ዶ? ቅዶት ኣብ ዘይብላ ግጥሚ: ምስባር መስመራት ኣገዳሲ ዝዀነ ነዊሕ ዕረፍቲ ንምፍጣር ድዮም ተዘውቲሮም?
መ. ስርዓተ-ነጥቢ፡ ግድፈት ፊደላትን ስዋሱን፤ እታ ግጥሚ: ኣገባባት ጽሕፈትን ስርዓተ-ነጥቢ ተጠቒማ ኣንባቢ ንኽርድኣ ሓገዝ ትገብር’ዶ? ግድፈት ቃላት ንዋሕዚ ቋንቋ’ታ ግጥሚ ይዀልፍ’ዶ? ዝንቡዕ ኣሰራርዓ ቃላት ዝተሰንዐን ንጻረ ትርጕም ዘጥፍእን ድዩ?
- መበቈላውነት፤ ኣብ ፍርሉይ ምሃዝነት፡ መረጻ ቃላት፡ ኣጠቓቕማ ቋንቋ (ዘይተሓላለኸን ንጹርን ኣበሃህላታት) ዝተኰረ ኰይኑ፡
ሀ. ምርጫ ቃላት (ዲክሽን) እታ ግጥሚ ዕላማኣ ንኽትሃርም ኣኽኢሎማ’ዶ? ለካታት ወይ ምኑዋት ኣገላልጻታት ዝድለ ትርጕም ኣብ ምሕላፍ ድኻም ፈጢሮምላ’ዶ?
ለ. ከበድቲ ቃላትን ዘይምትሕልላኽን – ኣብ’ታ ግጥሚ ንዕምቈት ትርጕም ዘየበርክቱ ከበድቲ ቃላት ተዘውቲሮም’ዶ? ዘይተሓላለኸ ኣገላልጻታት’ታ ግጥሚ ዕምቈት ኣለዎም’ዶ?
ሐ. ቍጥብነት – ንዕምቈት ሓሳባት ዝምጥን ቍጡብ ኣገላልጻ’ዶ ተጠቒማ እታ ግጥሚ? ነዋሕቲ ኣገላልጻታት ንዕምቈት ሓሳብ’ታ ግጥሚ ይንክዩሉ’ዶ?
- ዕላማ፤
ሀ. ትሕዝቶ ኣብ ግብሪ ምውዓል – እታ ግጥሚ ክትነቅል እንከላ ንዝዓለመቶ ኣብ ግብሪ ኣውዒላቶ’ዶ? ብዘይ ምትእትታው ገጣማይ ናብ መደምደምታ ትበጽሕ’ዶ?
ለ. ትሕዝቶን ስጥመትን (Coherence) – ኣብ’ታ ግጥሚ ቀሪቦም ዝርከቡ ሓሳባት ብሓባር ሓደ ምልኣት ይፈጥሩ’ዶ? ሓደ ‘ትርጕም’ እንተሎ ኣብ’ታ ግጥሚ: እቲ ትርጕም ብግብሪ ተፈጺሙ’ዶ?
- ዝምድና ምስ ሕብረተ-ሰብ፤
ሀ. ኣገዳስነት (Significance/Scope) – እታ ግጥሚ ተመኵሮ ደቂ-ሰብ ተንጸባርቕ እንተዀይና: ርድኢትና ኣብ ምስፋሕ ክሳብ ክንደይ ተዓዊታ?
ለ. ኣድማሳውነት (Universality) – ርእሰ-ነገር እታ ግጥሚ ንገጣሚኣ ጥራይ ድዩ ዋላ ንኹነታት ደቂ-ሰብ ብሓፈሻ ዝምልከት’ዩ? ናብ ካልእ ቋንቋ ምስ እትትርጐም: ትሕዝቶኣ ንኣንበብታ ክርድኦም ይኽእል’ዶ?
- ስራይ፤
ሀ. መንፈስን ተምሳሌትን (Mood and Imagery) – ንመልእኽቲ’ታ ግጥሚ ብምርዳእ: ኣብኣ ዝርከቡ ስምዒታት ክስምዑና ይኽእሉ’ዶ? ወይ ነቶም ዝቐረቡ ምስልታት ብኣእምሮና ክንቀርጾም ክኢልና’ዶ?
ለ. ኢርትዓውያን ባእታታት – መጐትን ክውንነታዊ ጭብጢን ዘይገልጾም ባእታታት’ታ ግጥሚ ተኣማኒ ኣቀራርባ ኣለዎም’ዶ?
እዘን ዝቐረባ 26 ግጥምታት፡ ብሓፈሻ ትሑት ብቕዓት ዝተንጸባረቐለን ነይረን። ኣብ ነሓድሕደን ብዝተገብረ ንጽጽር ግን፡ መጀምርያ ሸሞንተ ዝሓሻ ዝተባህላ ድሕሪ ምምራጽ፡ ሰለስተ ዕዉታት ንምርካብ ተኻኢሉ ኣሎ። ኣብ መስርሕ ምምያ ጐሊሖም ዝተራኣዩ ድኻማት እዘን ግጥሚ፡ እዞም ዝስዕቡ ይርከቡዎም፤
– ኣብ ርእሰ-ነገር ዘይምትኳር
– ንጹራት ዘይኰኑ ኣበሃህላታት
– ሌጣ ጽሑፋት (ባእታታት ግጥሚ ዘይካትቱ)
– ኣብ መዋቲ ኣርእስቲ ምትኳር
– ድኹም መረጻ ቋንቋ
– ዘይጽፉፍ ኣጠቓቕማ ስርዓተ-ነጥቢን ግድፈት ፊደላትን ወዘተ።
ካብ ዝቐረባ፡ እተን ሸሞንተ ዝሓሻ ተባሂለን ዝተመርጻ’ውን ነፍሲ-ወከፍን ናተን ብልጫን ድኻማትን ዝነበረን እየን። እዚ ነተን ሰለስተ ተዓወቲ’ውን ዝምልከት’ዩ። በዚ መሰረት እተን ሸሞንተ (8) ግጥምታት፤
ሀ. ጣዕሳ
ለ. ካን
ሐ. ቱቱላ
መ. ብዓል ኣደ
ረ. የቐንየልይ ወርሒ
ሰ. መትዓብይቲ
ሸ. ኣበይ ፈሊጦማ
ቀ. ጥፍኣት፡ ዝብላ እየን።
ካብ’ዚአን ድማ ዝሓሸ ስጥመትን ውህደትን፡ ኣጠቓቕማ ስርዓተ-ነጥቢ፡ ፍሉይነት ኩርናዕ ኣጠማምታ፡ ባእታታት ስነ-ግጥሚ፡ መበቈላዊነት፡ ኣድማሳዊነትን ካልኦትን ዝተንጸባረቐለን ዝተባህላ እዘን ስዒበን ዝርከባ ሰለስተ (3) ንሽልማት በቒዐን፤
1ይቲ የቐንየለይ ወርሒ
2ይቲ ጣዕሳ
3ይቲ መትዓብይቲ
ደያኑ፤
- ሮቤል ተኽላይ
- ቴድሮስ ማርቆስ
- ሚካኤል ተኽለ (ማይኮ ተኽለ)
- ሽሻይ ገብሩ (ሲስ ማሳዋ)
- ቴድሮስ ኣብርሃም
ለካቲት 27፡ 2015
* * *
ብመሰረት ውሳኔ ገምጋም ደያኑ እዘን ተጠቒሰን ዘለዋ ሰለስተ ግጥምታት ገጠምተን እዞም ዝስዕቡ እዮም ኮይኖም ካብ ተሳተፍቲ ዝተወፈየ መጠን ገንዘብ ከኣ እቲ ሽልማት ብኸምዚ ተመቓሪሑ’ሎ
- የቐንየለይ ወርሒ ብርሃነ ገብረሂወት 300.00 ዶላር
- ጣዕሳ ቦኽረ ገብረየሱስ 200.00 ዶላር
- መትዓብይቲ ትርግታ ዘመን 150.00 ዶላር
2ይ ውድድር ዛራ ገጠምቲ ሸሞንተ ዕውታት ገጠምትን ግጥምታቶምን
- የቐንየለይ ወርሒ -ብርሃነ ገብረሂወት
- ጣዕሳ – ቦኽረ ገብረየሱስ
- መትዓብይቲ – ትርግታ ዘመን
ዝተረፋ 5 ግጥምታት ተርታ የብለንን
መ. ቱቱላ ዘመን – 888
ረ. ኣበይ ፈሊጦማ- ክብሮም ደሞዝ
ሰ. ካን -ሳባ ኪዳነ
ሸ. በዓል- ኣደይ ተስፊት የውሃንስ
ቀ. ጥፍኣት -ተስፉ ሓጎስ
