ንስሓ ናይ ብርዒ ስመይ

ብመኮነን ተስፋይ

ብዛዕባ ናይ ብርዒ ስም ክለዓል ከሎ ብዙሕ ነገራት’የ ዝዝክር። ኣብ ኤርትራ ከምዚ ሎሚ ኣብ ፈይስ ቡክ ንርእዮ ዘለና ሓደ ሰብ ኪሳብ 20 ወይ ልዕሊኡ ዝውነነሉ ናይ ብርዒ ስም ደኣ ኣይኹን እምበር ጸሓፍቲ ክነቕፉ ከለው ናይ ብርዒ ስም ይጥቀሙ ኢዮም። ተነቀፍቲ ከኣ ዝነቐፎም ሰብ ክፈልጡ እቲ ናይ ብርዒ ስም መን ከም ዝኾነ ንምፍላጥ ህርድግ ይብሉ እዮም። ሓደ እዋን ሓደ ካብቶም ኣዚየ ዝቐርቦም ጸሓፍቲ ን ሌ/ኮ ካልድ ኣበራ ኣብ ጋዜጣ ብናይ ብርዒ ስም ተጠቒሙ ሓመዱ ንላዕሊ ምስ ገበሮ ካልድ ዓቕሉ ኣጽቢቡ ነቲ ጸሓፋይ ክረኽቦ ኣለኒ ኢሉ ወሰኑ። እቲ ጸሓፋይ እከለ ካብ ራድዮ ማሪናዮ ኢሉ ስለዝጸሓፈ ከኣ ካልድ ብቐጥታ ናብ ራድዮ ማሪናዮ ብምኻድ ስም እዚ ተጠቃሲ ከጣይቕ ወዓለ። እንተኾነ እቶም ኣብ ራድዮ ማሪናዮ ኣብ መዓስከር ዝቕመጡ ተጋደልቲ ነቲ ተጥቃሲ ከም ዘይፈልጥዎን ከምኡ ዝበሃል ሰብ ከም ዘየለን ኣረጋገጽሉ። ካልድ ምስ ድኻሙ ኣንከሎ እዩ ነዚ ዝነቕፎ ዘሎ ጸሓፋይ ምስ ካልኦት ኣብ መንገዲ ዝረኽቦ ዘሎ። ኢሂታ ካልድ ተበሃሂሎም ደሃይ ምስ ተለዋወጡ “ወዲ ሰበይቲ ነዚ ኩስቶ ዝበሃል እንድየ ኣብ ራድዮ ማሪናዮ ክደልዮ ውዒለ፡ ግን ኣብ ራድዮ ማሪናዮ ከምኡ ዝበሃል ሰብ የለን ኢሎምኒ ክብል ነቲ ብናይ ብርዒ ስም ዝነቐፎ ዓርክና ኣብ ኣፉ ነገሮ።

ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ዝበዝሐ ግዜ ብስመይ እጽሕፍ እኳ እንተነበርኩ ሓደ ሓደ እዋን ምስ ሰብ ንኸይቀያየም ወይ ከኣ ብ ገለ ኣካላት ገለ ሽግር ንኸየጋጥመንን ሓንቲ ናይ ብርዒ ስም ብምጥቃም ሓደ ሓደ ነቐፌታታት እጽሕ ኔረ እየ። እታ ብርዒ ስም ካብ ኤርትራ ካብ ዝወጽእ ካብ 2007 ዓም ክሳዕ ሕጂ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ተጠቒመላ ስለዘይፈልጥ ዳርጋ ኣብ ኤርትራ’ያ ተቐቢራ ምባል ይቐልል። ብዝኾነ ብስም ባጊር በርሀ ዝጸሓፍ ዘነበረ ሓደ ሓደ ነቐፌታታት ከም መኮነን ኮይነ ምስ ገለ ገለ ሰባት ንባጊር ሓመድ ዝገበርኩሉ ግዜ ኔሩዩ። ቅድሚ ናብቲ ዛንታ ምኻደይ ባጊር በርሀ ንምንታይ ከም ዝመረጽኩዋ ገለ ወስ ከብል። ባጊር ኣብ ከትማ ዓዲ ቐይሕ ዝርከብ ጥንታዊ በዓቲ ኮይኑ ብስም በዓቲ ባጊር ከኣ ይፍለጥ። በርሀ እቲ ለዋህ ፈቃር ተባዕን ኣኮይ ናይ ኣምላኽ ነገር ኮይኑ ውላድ ከይወለደ ኣብ ከባቢ 60 ዓመት ዕድሚኡ ብሞት ዝተፍልየ ኢዩ። ብኸምዚ ድማየ ባጊር በርሀ ዝብል ስም ዝጥቀም ዝነበርኩ። ናብቲ ዛንታ ክምለስ

ቤት ትምህርቲ ፎርቶ መዋዕሎ ሰብ ዶ መዋዕሎ እንስሳ

ነዛ ጽሕፍቲ ኣብ ከባቢ 2004 ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ስእሊ ናይታ ዝምህረላ ቤት ትምህርቲ ኣስንየ ዝጸሓፍኩዋ’ያ ። ዕላማ እቲ ጽሑፍ ገለ ኣቓልቦ መንግስታዊ ትካላት እንተረኸበ’ሞ እቲ ቤት ትምህርቲ ቀጽሪ ይኹን ካልእ እንተተሰርሓሉ’ዩ ኔሩ። ብዝኾነ ሓደ ፍርቂ ገጽ ጋዜጣ ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ ፎርቶ ምስ ወጸ ርእሰ መምህር እታ ቤት ትምህርቲ መምህር ዮሴፍ ኪዳነ ቅልጥፍ ኢሎም ኣይረኣዩዋን። ሓሙስ ዝወጸት ሰኑይ ኣቢሎም’ዮም ርእዮማ። ንሱውን ምምሕዳር ከተማ ሰገነይቲ ስለዝደወሉሎም’ዮም። ኣነ ሰኑይ ኣብ ስራሕ ኣይነበርኩን ሰሉስ ምስ መጻእኩ ብቐጥታ ናብ ቤት ጽሕፈት እየ ተጸዊዐ። መምህር ዮሴፍ “ኮፍ በል እስከ መምህር ወይ ጉድ” እናበሉ ብኩቱር ሕርቃንዮም ዝዛረቡ ኔሮም። እሂ መምህር እንታይ ተረኽበ᎒ ሓተትኩዎም። ኣብዚ “ጋዜጣ ተጻሒፉ ዘሎ ዶ ርኢኻዮ?” መልሰይ ኣይረኣኹዎን ምስ ኮነ “በል እንካ ኣንብቦ” ክብሉ ነታ ኣብ ገዛ ዝገደፍኩዋ ናይ ሓሙስ ጋዜጣ ኣቐበሉኒ። ነታ ጽሕፍቲ ርእይ ርእይ ኣቢለ ኣንቢበ ከም ዝወዳእኩ ብምምሳል። ኢሂ እሞ መምህር እንታይ እዩ እቲ ጸገም በልኩዎም። “ጸገም ደኣ መሊኡ ነዚ ረሳሕ ክንምልሰሉ ኣለና።” በሉኒ ሕራይ እሞ ክንምልሰሉ ኣንተኾይና እኮ ንምልሰሉ ነጥቢ ክህልወና ኣለዎ። በልኩዎም። ከም ዘይፈለጡኒ ሽዑ ኣረጋገጽኩ። ምምላስ ደኣ ጽቡቕ ጌርና እምበር። በሉ ነጥብታት ንኽምዝግብ ሽዑ ንሽዑ ፒሮን ወረቐትን ሂቦምኒ። ኣነ ን3ይ ግዜ ንምኽምልስ ከም ዝጥዕመኒ ጌረ ክጽሕፍ ጀመርኩ። ንገለ ካብቲ መልስታት ኣብቲ ናይ ፈለማ ጽሑፈይ እቲ ቤት ትምህርቲ ቀጽሪ ስለዘይብሉ እንስሳታት ኣብቲ ቀጽሪ ክውዕሉ ከምኡውን ክሳብ 10 ዝኾነ ማይ ተሰኪመን በቲ ኣፍደገ ክፍልታት ዝሓልፋ ኣንስቲ ነቲ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዕንቅፋት ይኾና ኣለዋ። ንዝብል ነጥቢ “እተን ኣንስቲ ካብ ክልተ ወይ ስለስተ ኣይሓልፋን’የን” ኢልካ መልሰሉ በሉኒ። ብዝኾነ ኣሕጽር ኣቢለ ጽሒፈ ምእንቲ ከይጠራጠሩ ኣድራሻ ጌረ በሉ ባዕልኹም ኣእትዉዋ ኢለዮም። ንኸይጥርጠር ክብል ብቐደሙውን መምህር ዮሴፍ ሰብ ኣይኣምኑን እዮም ንወላዲየይ ዝኣኽሉ ኣቦ ናብ እንዳ ፖስታ ሰደድኩዎም። እንዳ ፖስታ ከይዶም ሰታሪት ኣእይትዮም ምስ ተመልሱ። ብመኣኪቢ ክፍሊ ናይ መምህራን ጌሮም ስለዝሓለፉ ኣብ ደገ ወጺና ቁሩብ ኣዕለልና። “ኢሂ መምህር በል ኢልናዮ ኢና ነዚ በጊርዶ ባጊር ዝብል ሰብ” ኢሎሞኒ ኣነ ከኣ ከራስኖም ኢለ ኣይገደፍናሉን በልኩዎም ሽዑ ረስኖም ወሲኹ “ወኻርያ፡ ወኻርያ ንወኻርያ ኣየናይ ኤክስፐርት ኮይኑ ድኣሉ መዋዕሎ ሰብዶ መዋዕሎ እንስሳ ዝብል። ደሓር ከኣ ኣየነይ ቤት ትምህርቲ ኣሎ እዩ ኣብ ኤርትራ ቀጽሪ ዘለዎ። ሽዑ መንዩ ግን ጽሒፉዋ በልኩዎም። እዞም ተጋደልቲ እንዳ ኣሎም ዘይስርሖም ዝሰርሑ ኣብዚ እንዶ ከሪሞም ኔሮም ኢዮም እቶም እንዳ ከቢድ ብረት ሓደ ለኽባጥ ካብኣቶም ኢዩ ዝኸውን። በሉኒ። መምህር እታ ጽሕፍቲ ድቃስ ከም ዝኸልኣቶም ካብ ብዙሕ ነገራቶም እየ ክግንዘብ ክኢለ፣ ንጽባሒቱ ንግሆ ናብ ክፍሊ ክምህር እናኣተኹ ሓደ ክልተ ኣእዱግ ኣብቲ ሜዳ ስለዝነበራ ኣቲ ቤት ጽሕፈቶም ከኣ ብርኽ ኢሉ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጢ ኮይኖም ስለዝረኣዩወን ውጽእ ኢሎም መምህር ምሕረት ትበሃል ኣብቲ ሜዳ ስለዝነበረት “መምህር ምሕረት ቻ በልየን ኣስኪ እተን ኣእዱግ ነዚ ኤን እናረኣዩ እዮም በዓል በጊር ሰላም ከሊኦምና ዘለው” ክብሉ ኣማረሩ። እታ መልሲ ጽሕፍቲ ወጽያ ግን ብዙሕ ኣቓልቦ ኣይረኸበትን። እታ ቀዳመይቲ ዝተንከፈቶ ዘረባ ግን ምምሕዳር መጽዮም ነቲ ቤት ትምህርቲ ርእዮም ክግበረሉ ዝግብ ኦ ጽገናታት መዝጊቦም ከይዶም ኣብ መዝገብ ተምዝጊቡ ደኣ ትሪፉ እምበር። መምህር ዮሴፍ ክሳብ ካብ ሃገር ዝወጽእ ባጊር፡ መኮነን ከም ዝኾነ ይፈልጡ ኣይነበሩን።

ብኮምፑዩተር ዝተጻሕፈ ጥርዓን ጥራሕ ኢና ንቕበል

ዲቪ ምስ በጽሓኒ ፈለማ ዝገበርኩዎ ኮን ደኾን ይሰልጠኒ ብምባል ነታ ኣብ ኢደይ ዝነበረት ማዓልታ ዘሕለፈት ፓስፖርት ከሐድሳ ብምሕሳብ ናብ ምምሕዳር ከባቢ ቢኢድ ዝተጻሕፈ ጥራዓን ሒዘ እየ ከይደ። ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ዝጸንሓትኒ ምክትል ኣማሓዳሪ ጣዕሙ “መምህር እናፈለጥካስ ብኢድካ ጽሒፍካ ተምጽእ” በለትኒ ኣነ ከኣ ዝፈልጦ ነገር ከም ዘይብለይ ምስ ሓበርኩዋ “ዋይ ኣበይ ጸኒሕካ ክንደይ እንድዩ ጌሩ ምምሕዳር ከተማ ከምኡ ዝብል ሓበሬታ ካብ ዝህብ” በለትኒ። ኣነስ ደሓን እቲ ካልእ ሰብከ ብምባል ናብ ገዛ ተመሊሰ በታ ናብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ይኹን ካልእ ጽሑፋት ዝጽሕፈላ ዝነበረኩ ኮምፑተር ጌረ ነቲ ጥርዓን ጽሒፈ ፕሪንተር ስለይነበረትኒ ግን ናብ ፍላሽ ኣስጊረ ናይ መሕተሚ ጥራሕ ክኸፍል ናብቲ ጥርዓን ዝጸሓፈሉ ቦታ ከድኩ። ብዙሕ ውን ኣይከፈልኩን ወረቐተይ ሒዘ ናብ ምምሕዳር ተመሊሰ። ከምቲ ጣዕሙ ዝበለትኒ ከኣ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ኣማሓዳሪን ህዝባዊ ርክባትን ከምኡ ዝበል ምልክታ ተጠቂዑ ኔሩ። እዚ ምልክታ ኣብ ከተማ ኣብ ዝርከብ ናይ ህዝባዊ ጉዳይ ጸሓፊው’ን ኔሩ ኢዩ። ብዝኾነ ናይ ፓስፓርት ጉዳይ ኣይሰለጠንን። ድቃስ ዝኸልኣኒ ነገር ግን ንሓንቲ ጥርዓን ብሕሳብ 40 ናቕፋ ይጸሓፍ ስለዝነበረ እቲ ጥርዓን ዘለዎ ክኸፍል ዘይክእል ድኻ ሰብከ እንታይ ይግበር ዝብል ነበረ። በዚ ከኣ ሓንቲ ነቐፌታ ናብ ጋዜጣ ክጽሕፍ ወሰነኩ። ኣብቲ ጽሑፍ ከኣ 40 ናቕፋ ንኽልተ ገጽ ከፊልካ ኣጽሒፍካ ምጻእ ምባል ንሓደ ሰብ ሽግሩ ዘይኮንካ ተቃልለሉ ዘለኻ ተወሳኺ ካልእ ዕዳ ኢኻ ትፈጥረሉ ዘለኻ። እቲ ጽሑፍ ዝንበብ ይኹን ካልእ ዘረባ እዩ። ብኮምፑዩተር ጥራሕ ተጻሒፉ ይምጻእ ዝብል ግን ቅቡል ኣይኮነን። ንሓደ 11 ክፍሊ ዝወድ አ ተማሃራይ ታሴራ ከውጽእ ሓቲቱ ኪድ ብኮምፕተር ኣጽሒፍካ ኣምጻኣዮ ምባል ን 11 ዓመት ንኸንቱ ኢኻ ተማሂርካ እዩ ዘስምዕ ዝብልን ካልእን ዘለዎ ጽሑፍ ምስ ወጸ። ሓድሽ ኣማሓዳሪ ክተማ ሰገነይቲ ኣብርሃም ሓጎስ ሽዑ ንሽዑ ኣኼባ ጸዊዑ ነቲ መምርሒ ከትርፎ ወሰነ። በቲ ኣጋጣሚ ከኣ ነቲ መምርሒ ዘወጽአ ቅድሚኡ ዝነበረ ኣማሓዳሪ ከተማ ሰገነይቲ ደሓር ብሃንደብት ኣብ መገሻ እንከሎ ኣባላት ጸጥታ ዝኣሰርዎ ኣብርሃም መኮነን ስለዝኾነ ስም’ውን ክርኸበላ ደልዩ። በዚ ከኣ ሰብ ጥርዓኑ ብዝደልዮ ጽሒፉ ከምጽእ ጀመረ።

ሓደ መዓልቲ ናብቶም ዓርከይን ኣቦ ዓርከይን ዝኾኑ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም መምህር ተኽለ ዑቕቡ ሰላም ክብሎም ናብ ስርሖም ምስ ተኣለኹ ስራሕ ቁሩብ ዝሕል ኢሉ ጸንሓኒ። ንዕላል እየ ሓቲተዮም ስራሕ ከመይ ኣሎ መምህር በልኩዎም። እቲ ብኮምፑተር ዝጸሓፍ ዝነበረ ጽሑፍ ንሶምን ጸሓፊቶምን እዮም ዝጽሕፍዎ ኔሮም። ማለት መምህር ተኽለ ህዝባዊ ጉዳይ ጸሓፊ ኢዮም ኔሮም። “ሽዑ ከላ መምህር ወደይ ስራሕ ደሓን እዩ ግን ቁሩብ ዝሕል ኢሉ ኣሎ እዚ ሓድሽ መጽዩ ዘሎ ኣማሓዳሪ ሰብ ጥርዓኑ ብድላዩ የምጽእ ስለዝበለ ሓያሎ ሰባት ብኮምፒተር ኣየጽሕፉን ዘለው። ኣስዒበ ድሕሪ እቲ ናይ ጋዜጣ ማለት ድዩ᎒ በልክዎም። “ እወ ብድሕሪኡ እዩ፡ ዘይስርሑ ዝሰርሕ ወዲ ኣሎ ኣብዚኣ ፍጉር” በሉ። መንዩ ንሱ ክብል ምስ ተወከስክዎም። “ኣብዚ ኣለካ ወዲ ኩስቶ ክብሉ ነቲ ኣብቲ እዋን ዝጀመረ ሓድሽ ልኡኽ ዜና ናይ’ታ ከተማ ስሙ ጠቒሶም ሓበሩኒ። እቲ ሰብ እታ ጽሕፍቲ ምስ ወጸት ጽንሕ ኢሉ ናብቲ ትካል መጽዩ ስራሕ ከመይ ኣሎ ምስ በሎም ስራሕ ክዝሕል ጀሚሩ ኣሎ ምስ በልዎ ዋእ ብቐደሙ ኣገባብ ኣይኮነን ዝግበር ኔሩ ኢሉዎም ከይዱ ኔሩ። በቲ ኣጋጣሚ ነታ ነቐፌታ ስም ክረኽበላ ባጊር ንሱ ክመስል ደልዩ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ጠባዩ ኣጸቢቐ ስለዝፈልጦ። ምስዚ ብዝተኣሳሰር ሓደ መዓልቲውን ኣኼባ ናይ ህዝቢ ክህሉ ከሎ ወሃብቲ ኣገልግሎት ዝኾና ትካላት ይዕጸዋ ስለዝነበራ ትካላት ክዕጸዋ የብለንን ሕሙም ኣይተሓከም ጥሙይ ኣይተዓንገል ዝብል ኣኼባ እንታይ ኣኼብኡ ኢዩ። ብምባል ነቒፈዮም ስለዝነበርኩ ኣካያዲ ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ዝነበረ ኪዳነ ፍሩይ (ወዲ ፍሩይ) ሓደ መዓልቲ ሓደ ሓደ ሕቶታት ኔሩኒ ምስ በልክዎ “ከምዚ በጊር ዶ ባጊር ኢሉ ዝጽሕፍ ዘሎ ከይትጽሕፍ እምበር ሕቶታትስ ንምልስ” ኢሉኒ ኔሩ።