ንምንታይ ትገጥም?

(ሕቶታት ካብ ኣማኑኤል በርሀ)
ገጣማይ ዲኻ? ወይ’ውን ቃላትን ሓሳባትን እናጋጣጠምካ ግጥሚ ትጽሕፍዶ? ንምንታይ ኢኻ ግን ግጥሚ እትጽሕፍ? ቃንዛ ውሽጥኻ ብግጥሚ ስለዝፍወስ ድዩ? ገጢምካን ኣጋጣጢምካን ከምትኽእል ንምርኣይ ድዩ? ንሕብረተሰብ ገለ መልእኽቲ ከተመሓላልፍ ስለ ዝደለኻ? ሞያኻ ስለዝኾነ’ሞ፡ ከም ኩሎም ሞያተኛታት ክትሰርሕ ስለዘለካ? ንገረኒ’ስከ ንምንታይ ኢኻ ትገጥም? ንግጥሚኸ ትጽወዖ ዲኻ ይጽወዓካ? ኣብ ውሽጥኻ ኮይኑ፡ “ተለመን ንፋስ ኣዱንያ ኣውቀዓኒ” ስለዝበለካዶ ወይሲ፡ “ግጥሚ ክጽሕፍ ኣለኒ ስለዝበልካ? ቅድም ብርዒ ዲኻ እተውጽእ ወይሲ እቲ ግጥሚ ካብ ውሽጥኻ ምስ ወጽአ ኢኻ ንኽትጽሕፎ ኢልካ ድሒርካ ብርዒ እተውጽእ? ንገረኒ’ስከ፡ ንምንታይ ኢኻ እትገጥም? “እዚ ሓሳብን ቅርጽን ንዓይ ደስ ኢሉኒ’ሞ፡ እስከ ፈትንዎ ደስ እንተበለኩም” ቢልካ ዲኻ እትገጥም?
ቃንዛ ውሽጥኻ ብግጥሚ ንምፍዋስ ወይ’ውን ተሃን ስምዒታትካ ንምንጽብራቕ እንተኾንካ እትገጥም፡ ስለምንታይ ደኣ’ሞ ብቕጥዕን ኣገባባትን ክትምራሕ ይድለ? ነቲ ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ፡ በቲ ንዓኻ ባህ ዝበለካ መንገዲ እንተቕረብካዮ፡ ንምንታይ ደኣ ወሃብቲ ርእይቶ፡ “ከም’ዚ ክኸውን ኔርዎዶ፡ ከም’ዚ ክኸውን ኣይነበሮን” እናበሉ ከስተምህሩኻ ዝፍትኑ? ንስምዒታትካ ልዕሌኻ ዝፈልጦም ክሳብ ዘይሃለወ፡ ብደስ ዝበለካ ዓይነት መጓዓዝያ (ኣበሃህላ) ተጠቒምካ ካብ ውሽጥኻ ንደገ እንተ’ጓዓዓዝካዮ መን ይእውደካ? እምበርከ ብሓቂ ተሃን ውሽጥኻ በጨቕ ንምባል እንተኾንካ እትገጥም፣ ንምንታይ ደኣ ነታ ፈለማ ብሙድ ዝመጽኣትካ ግጥሚ እንደገና ምምዕርራያ የድልየካ? እቲ ናይ ብሓቂ ስምዒት፡ ኣብ’ታ ፈለማ ክትጽሕፍ ከለኻዶ ኣይኮነን ዝንጸባረቕ? ምስ’ዞም ጉጅለ (ውሽጦም ‘ገለ በል’ ቢሉ ኣዚዝዎም ዝጽሕፉ) እንተዄንካ፡ተለመን’ባ መልሰለይ ነዘን ሕቶታተይ።
ንምንታይ ኢኻ ግጥሚ እትጽሕፍ? ግጥሚ ክትጽሕፍ ከምትኽእል ጥበብካ ንኻልኦት ንምርኣይ ድዩ? ብመንገዲ ግጥሚ ኣቢልካ፡ “ጥበበይና” ምእንቲ ክትስመ ድዩ? ጥበብካ ንኻልኦት ብምክፋል ዕግበት ስለ ትረክብዶ ይኸውን? ንምንታይ ኢኻ ትጽሕፍ’ባ ገለ ሓብረኒ?
ንሕብረተሰብ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ቢልካ ዲኻ እትጽሕፍ? ገጣማይከ መልእኽቲ ምትሕልላፍ ስርሑ ድዩ? ንመልእኽቲ ቢልካ ዲኻ እትጽሕፍ ንጽባቐ? መልእኽትስ ንእግረ መንገዱ እንተተመሓላለፈ ኣይኣክልንዶ? ንሰባት መልእኽቲ ምስናቕከ ጾር ናይ ገጣማይ ድዩ? ገለ መልሲ’ባ ርኸበለይ።
ንምንታይ ኢኻ ግጥሚ እትጽሕፍ ኢዩ ዝብል ዘሎ ሕቶይ። ንነገራት ብሓድሽ ኩርናዕ ክትርእዮም ስለዝኸኣልካ’ሞ፡ ገለ ሓድሽ ፍልስፍናዊ ኣበርክቶ እንተገበርኩ ቢልካ ዶ ትኸውን ግጥሚ እትጽሕፍ? ናዕታ ክሃርሙልካ ዝኽእሉ ቃላት ስለዝተኾመሩኻ ጥራይ ግጥሚ ትሽርጥጥ ዲኻ? ሓንቲ “ድኽምቲ” ዝበልካያ ግጥሚ ምስኣንበብካ፡ “ካብ’ዚዶ ከይሓምቕ” ቢልካ ዲኻ ግጥምኻ ትሸራጥጦ ወይሲ “ብልጽቲ” ዝበልካያ ግጥሚ ምስረኣኻ፡ ቅዱስ ቅንኢ ሒዙካ፡ “ልዕሊ’ዚኣ ከበርክት ኣለኒ” ቢልካ ኢኻ ናብ ምጽሓፍ ግጥሚ እትኣቱ? ምስ ኣየኖት ኢኻ?
ገለ ቃላትን ሓሳባትን፡ ቀዳማይ መስመር ከይተወደአ ካልኣይ መስመር ስለዝጅምሩ ጥራይ “ግጥሚ” እንተተሰምዮም፡ ገለ ድማ እንታይ ምዃኑ ሓይሎም ምልላይ ክሳብ ትስእኖ ኣብ’ዚ ውሽጥኻ ኣትዮም እናሰራሰሩኻ፡ ንሳቶም’ውን ከም ሰቦም “ግጥሚ” እንተኾይኖም ዝስመዩ፡ ገጣማይ ደኣ’ሞ ንምንታይ’ዩ ዝጽሕፍ?
ነቲ ካብ’ዛ ዓለም ብብኽያትን ዋጭዋጭታን እናተፋነወ ናብ ጉድጓዱ ዝኣቱ ዘሎ ሬሳ፡ ኣብ ቦታኡ ኣቲኻ ሓሲብካሉ ትፈልጥዶ? ነቲ ብኽያትን ዋጭዋጭታን ብኸመይ ይጥምቶ? ሰባት እናከልቅስሉ ቅጭዶ ይመጽኦ ይኸውን ወይሲ ብብዝሒ ቀባሮኡ እናተሓበነ’ዩ ሓመድ ኣዳም ዝለብስ? ካብ ክንዳኡን ካብ ክንዲ ኩሎም ግኡዛትን ኮንካ ነዛ ዓለም ገለ ክትብላ ቢልካ ዲኻ ግጥሚ እትጽሕፍ? ንገረኒ’ባ።
ገጣማይ ዲኻ? ወይ’ውን ብውሕዱ ግጥሚ ትጽሕፍዶ? ንገረኒ’ባ በይዛኻ ንምንታይ ኢኻ ግጥሚ እትጽሕፍ? ክሳብ መልሲ እትረኽበለይ ግን፡ ተለመን ፊን ክብለካ ከሎስ ግጥሚ ምጽሓፍ ኣይተቋርጽ። ግጥምኻ ከንብብ እጽበ’የ ዘለኹ። መልሲ ምስ ሃብካኒ፡ ኣነ’ውን ንምንታይ ግጥምታት ከምዘንብብ ከዋግዓካ’የ። ብሩኽ ቅነ።