ግጥሚ ከም መድሃኒት

ዓው ኢለ እናደጋገምክዋ፡ እቲ twist ending እናስሓቐኒ፡ ዘሊቑለይ ቃንዛ ኩርምቲ። ናይ ብርሃነ ገብረ ሂወትን ናይ ቦኽረን ግጥምታት’ውን ኣብ’ቲ ከብሐይ ኔሩ። ምሉእ ለይቲ ምስ ግጥምታት ከዕልል – ቃንዛይ ረሲዐዮ – ግርም ወጊሓትለይ። ብዘይ እዘን ግጥምታትሲ፡ እንታይኮን ምመሰለት እታ ለይተይ? ብዘይ ግጥሚ ደኣ፡ ሎሚ ለይቲ ኣይምወግሓትለይን።
09/05/2016
***

ግጥሚ ዕንዙዝ ካብ ምዃን ናይ ምፍዋስ ዓቕሚ ከም ዘለዎ እዩ ዝግለጽ። ብዘይካ’ቲ ብቐጥታ ኣብ ሓደ ግጥሚ ዘሎ ፈጠራን ትሕዝቶን፣ ደጋጊምካ ግጥሚ ምንባብ ንናይ ፈጠራ ዓቕምኻ ሓፍ ከም ዘብሎ እውን’ዩ ዝግለጽ። Danielle Ofri ዝብልዋ ሓኪምን ጸሓፊትን፡ “ኣብ ናይ ሕክምና መርመራኮ፡ ውስጠዘታት ኢኻ ክትፈትሕ ትውዕል። ዋላ ምልክታት ናይ ሓደ ሕማም’ውን ብውስጠዘ እዩ ዝርኣየካ። ንሓደ ምልክት ከተነጽሮ፡ ኣብ ውልቃዊ ምልክታት ናይ ምፍታሕ ዓቕሚ ናይ’ቲ ሓኪም እዩ ዝምርኮስ። እዚ ከኣ ምፍታሕ ወይ ምትንታን ውስጠዘታት እዩ። ስለ’ዚ፡ ግጥሚ ንሓካይም ኣዝዩ ሓጋዚ እዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ንሓደ ሕሙም ካብ ብተራ ዘረባ ክትምዕዶ ወይ ከተጸናንዖ፡ ሞራላዊ ዝኾኑ ግጥምታት ከተንብበሉ ከለኻ እዩ ዝያዳ ተመሲጡ ናብ ውሽጡ ዘእትዎም።” ትብል።

“ኣነ ብተግባር ፈቲነዮ እየ። ዓው ኢልካ ሞራላዊ ግጥምታት ከተንብበሎም ከለኻ፣ ሕማሞም ረሲዖም’ዮም ኣፎም ከፊቶም ዝሰምዑኻ። ይዝከረኒ ሓደ መዓልቲ፡ ሓደ ድኑስ፡ “I’m Gonna Slap Those Doctors” ትብል ግጥሚ ምስ ኣንበብኩሉ፡ ሃንደበት ክስዕመኒ ተሲኡ – ቅድሚኡ ፈጺሙ ካብ ዓራት ተሲኡ ኣይፈልጥን እዩ።” ድማ ትብል። እዛ ናይ Bellevue Literary Review. ዋና ኣሰናዳኢት ዝኾነት ሓኪም፣ እቲ ድኑስ ዝነበረ ሕሙም፣ ብዛዕባ ኣብ ናይ ጥንታውያን ሮማን ግሪኽን ዘንበቦም ገጸባህርያት እናዕለላ፡ ከይተረድኦ ኣብ’ቲ ኮሪደር ነዊሕ ምስኣ ከምዝኸደ ትገልጽ’ሞ፣ ቀልጢፉ ንኽሓዊ እታ ግጥሚ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከም ዝነበራ ትምስክር። ኣብ ብዙሓት መደበራት ሕክምና ከም ዝስርሓሉ ድማ ተዘኻኽር። (How Emotions Affect the Practice of Medicine ኣብ እትብል መጽሓፋ፡ ብዛዕባ’ዚ ብሰፊሑ ተዘርዚሩ ኣሎ።)

“ዓለም ብዘይ ግጥሚ እንታይ ምመሰለት ካብ ምባል፣ ዓለም ሳላ ግጥሚ እንታይ ትመስል ኣላ ምባል ይቐልል። ግጥሚኮ፡ እቲ እንኮ ብመልክዕ ድምጺ ዝውሰድ መድሃኒት እዩ።” ይብል’ውን፡ ጸሓፍን ፈዋስን Richard Whelan

ግጥምን ቋንቋን ዳርጋ መሳቱ ምዃኖም እዩ ዝግለጽ። ብዙሓት ሕብረተሰብ ኣብ ግዜ ሓዘን ከም መጸናንዒ፡ ኣብ ፌስታታት ድማ ከም መዳመቒ ዝጥቀሙሎም ያታዊ ግጥምታት ኣለዎም – ካብ ጥንቲ ዝጀመረ። ከም’ዚ ሎሚ ብዙሓት ናይ ስነ ኣእምሮ ሓካይም ክጥቀሙሉ ከይጀመሩ እዮም’ምበኣር፡ ዝተፈላለዩ ሕብረተ-ሰብ ብኸም’ዚ ዝተጠቕሰ ኣገባብ ከም መድሃኒት ዝጥቀሙሉ ኔሮም።
ኣብ ባህልና ዝዝውተር “ወየ/መልቀስ”፡ ግሩም ኣብነት ፍወሳ ሕዙን-ስምዒት እዩ።

29ግንቦት2016