ብግርማይ ዮውሃንስ
“ዘይኣውደኣመትካ ይግበረልካ!” ይብል ርጉም ረጋሚ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑስ ንኤርትራዊ ኣብዚ ቅነ መስከረም ዝባዓላ ቀንዲ ሃይማኖታውያን ባዓላት ማለት ቅዱስ ዮውሃንስ፣ ዒድን መስቀልን ዘይኣውደኣመቱ ካብ ዝቕየራ ዉሑድ ዓመታት ኣይገበራን።
ብጭቃ ክረምትን ብጭቃ ሂወትን ክትሰራጠ ዝኸረመት ነብሲ ሓረስታይ ባና ሺሻይ ጻማ ራሃጹ ርእዩ ዝፍሰሃሉ ወርሒ “መስከረም ዕምበባ ንስኻ ክትመጽእ ይሓልፍ ጸበባ ኣወል ባሕቲ ዓመት ናይ ሓጋይ ዕምበባ. . .” እናተባህለ ዝዝየመሉ፣ በዓለ ሃንሰ መስቀለ ድማ ሰናይ ትምኒት ትገላለጸሉ፣ ምስ ብዕምበባታት ዘጌጸ ሓምላይ ትርኢት መንፈስካ ዝሕደሰሉ፣ “ኣነ ዝምነ ንዓመታ’ዛ እዋን ከምዛ ቕነ!” ኢልካ ትምኒታዊ ደርፊ ጌርካ ባህግኻ እትገልጸሉ፣ መለወጢ ዘመን ስለዝኾነ ሰናይ ዘበን ክኾነልካ ሰናይ ትምኒት እትገላለጸሉ ወርሒ እዩ።
ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝኽሪ ዘይብሉ ሰብ የለን። ብባቑመንን ሆየ ሆየን ጀሚርካ ማለትዩ። ክሳብ በዓለ መስቀል ይጸንሕ እቲ በዓልን ሓጎስን መቐረቱ ከይነከየ። ዓይነታት ሸዊት ካብን ናብን እናቀያየርካ ማለት ካብ ስገም ናብ ዕፉን፣ ካብ ባልዶንጋ ናብ ዓተር. . .እናማረጽካን እናነጠርካን እትጠጥመሉ እዋን’ዩ መስከረም።
ገጠራትና ከምዚ ሎሚ ዓይኑ ዘንቁሐ እግሩ ናብ ዝመርሓቶ ከይሰጎመ እንከሎን ሃራሚ ዝሰኣነ ከበሮ ኮፍ መበሊ ከይተቐየረን እንከሎ ካብ ዝባን ኣዋልድን ኣወዳትን ቅድሚ ቅዱስ ዮውሃንስ ምስተሰቕለ መስቀልዩ “ኣነ ዝምነ ንዓመታ ‘ዛ እዋን ከምዛ ቕነ” ተደሪፉ ካብ ዝባን ዝወርድ ዝነበረ።
ኣብ ዘበነ ኣምሓርኛ ዝዛረብ ደርጊ ድማ ናይ ምሕረት ወርሒ ተባሂላ ትፍለጥ ነይራ። መስከረም ክልተ (ድሕሪ ቅዱስ ዮውሃንስ ዘላ ዕለት) ብምኽንያት ኣውደኣመትን መስከረም ክልተ ናይ ኣብዮት በዓለ ደርግን ዋላ ናይ ፖለቲካ እሱራት ከይተረፉ ምሕረት ዝግበረሉ ፈላሚ ወርሒ ነይሩ። ትፈልጦ እሱር እንተሎ ድማ “ይወጽእ ዶ ይኸውን?” ኢልካ ብሃንቀውታ ትጽበ። በብሓደ ዝተኣስሩ ሰባት ብእኩብ ክወጹ ትርኢ ነይራ ዓይኒ። ኣብ ሂወት ናትና እንተርኢና ግን ኣብዛ ትስፍውቲ ወርሒ እዚኣ ብጅምላ ዝተኣስሩ ሰባት ነጢሩ ንፈውሲ ማሕላን ፈውሲ ሕሜታን ዝቕልቀል ተሳኢኑ። ቤት ማሰርቲ ዳስ ሓውያ ተቐይሩ።
ባቑሜን ተሓጺቦም ቅዱስ ዮውሃንስ ውዒሎም ኣብ መስቀል ዓኾኻይ ክብሉ ዘይተዓደሉ ሰባት ብዘይ ዳሃይ ዓሰርተታት መስከረም ኣቑጺሮም በቃ! ገሊኦም ናይ ምንባርን ብሂወት ናይ ምቕናይን ዕድል ተነፊጉዎም። ገሊኦም ንፋስ ኣዱንያ ናይ ምስትምቓር ዕድል ተነፊጉዎም። ገሊኦም ብጥዕና ናይ ምቕናይ ዕድል ተነፊጉዎም።
ኣብታ እትበሃግ ወርሓ መስከረም ሓደጋ ወዲቑዎም። ክእሰሩ እንከለዉ ድማ ገለ ዓርከ መሓዙቶም ቀንዲ ተጸናጸንቶም ነይሮም። ኣብቲ ቅነ እቲ ድማ ማዓት ጠያይት ተቶኪሱ። ናይ ፍርሒ ጠያይት፣ ናይ ስክፍታ ጠያይት፣ ናይ ሓልዮት ጠያይት፣ ናይ ተንኮልን ክፍኣትን ጠያይት። ናይ ብደዐን ምንእኣስን ጠያይት። ኣብቲ ቅነ እቲ ዘጽመሙና ጠያይት’ሞ ክንደይ ክንብሎም። ኣንፈቶም ዘይፍለጡ ጠያይት ይትኮሱ ጥራይ ነይሮም።
“ክሸጡና ሓሲቦም፣ ክልውጡና ሓሲቦም፣ ከካርዩና ሓስቢቦም፣ ምስ ኣመሪካ መኺሮም፣ ምስ ወያነ ተዘራሪቦም፣ ን ኢሰያስ ክቐትሉዎ ሓሲቦም ቀዲሙዎም’ዩ ምበር፣ ን ኤርትራ ሱማል ክቕይሩዋ ተበጊሶም. . ምስ ኢትዮጵያ ክሕውሱና ሓሲቦም. . .” እዚ’ውን መጠርነፊ የብሉን።
ልዕሊ ኩለን ጠያይት ናብቲ ሓንሳብ ምስ ኣመነ ዘይካሓደ፣ ሓንሳብ ምስ ፈተወ ዘይጸልአ ድንግል ዝልቡ ህዝቢ እዘን ቃላት እዚአን ተቶኪሰን ተጋሲሰነኦስ ድንግል ልቡ ኣፍሪሰን ተቖጻጺረነኦ፣ ጠውየነኦ፣ ኣእሚነነኦ ካኣ። ኣብ ስልጣን ዘሎ እንድዩ ሓቀኛ ድማ።
ልቢ ዘመድ ቤተሰብ፣ ፈተውትን ዓርከ ማሓዛን ኣብ ፈተና ኣትዩ። ውሑዳት ዘይባሃላ ልብታት ኣብ ፈተና ወዲቐን። ህዝቢ ቀጥታዊ መቓልሕ መሊሱ። ደረጃ ንቕሓቱ ዘረከሰን ቃልዕ ዘውጸን ታሪኻዊ ዕሽነቱ ኣጉሊሑ። “ቁልቁል ኣፎም ክትከሉ ኣለዎም፣ ምሕረት ክግበረሎም የብሉን። ስጉምቲ ይወሰደሎም፣ ኣጥፊኦምና ነይሮም፣ ኣበላሽዮምና ነይሮም. . .” ሽዑ ዝነበሩ ናይ ሕምብርጁሉ ጠያይት ክንደይ ክንብሎም። በጻብዕቲ ዝቑጸሩ ድማ “ሓቆም’ዮም ግዜ ስለ ዘይመረጹ ግን ክግድዑን ኣማኒ ክስእኑንን ግድን’ዩ” ኢሎም ምስ ነብሶም ዘዕለሉ ኣይተሳእኑን።
“እንታይ ገደሰኒ፣ ናዓይ ጥራይ ኣይተንክፉኒ” ዝብላ ጠያይት ግን እተን ዝኸፍኣ ጠያይት ነይረን። እዘን ክልተ ጠያይት እዚአን ግን እተን ዝኸፍኣ ጠያይት ኮይነን ክሳብ ሕጂ ዝትኮሳን ብተመልከተለይ ህዝቢ ዝውዳኣን ዘለዋ ጠያይት የን። ንሚኒስተራት የዕሩኽቶም ኣግዲዐሞም፣ የዕሩኽቶም በሊዐሞም፣ የዕሩኽቶም ኣብሊዐሞም። ንጋዜጠኛታት የዕሩኽቶም ኣግዲዐሞም የዕሩኽቶም ኣብሊዐሞም። ብሂወት ዘለዉን ብሂወት ዘየለዉን ማለት’ዩ። ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለዉን ዝሃደሙን። መባልዕቶም በሊዐሞም መባልዕቶም ኣብሊዐሞም። መሳትይቶምን መማኽርቶምን ኣግዲዐሞም የሕሊፎም ሂበሞም።
ኤርትራ ኣብ ተራእዩ ዘይፈልጥ ናይ እምነትን ጥልመትን ባሕሪ ኣንሳፊፋ። ድሒሩ ዝተረደኦምን መስመር ጉዕዞ ዝተራእዮምን “ባዕለይ’የ ዘንጊዐ’የ ባዕለይ’የ ዘንጊዐ’የን. . . ኣቦታትና ኣንቱም ሰብ ቀደመ ኣጥፋእናኩም ግዜ ምስ ሓሰመ ደለናኩም ምኽሪ ምስ ጸገመ” ዝዓይነቱ ዜማዊ ቑዘማ ኣቖዚሙዎም’ዩ።
ዘጋጠመ ኩነታት ንድራቤታቶም ጥራይ’ዩ እቲ ረመጽ እናገማጠለ ለብሊቡዎም። ዝተረደኦን ዘይተረደኦን ድማ “ጎብየ ምስ መዘዝካ ንየ” ኢሉ ጉዳያት ናብ ነብሱ ከየቕረበ ዝወራዘ ናብ ነብሱ ከይመጾ ኣብ ጋብያ ፍርሒ ዝተዓቑበ መሊኡ።
“ገለ ገይሩ” ትብል ጥይት ሓንቲ ካብተን ሓደገኛታት ጠያይት’ያ ክሳብ ሎሚ። “እገለ ገለ ስለዝገበረ ሰብኣይ ኣሲሩዎ። እገለ ገለ ስለዝገበረ ሰብኣይ ሶጊጉዎ ኣደስኪሉዎ። እገለ ገለ ገይሩስ ሰብኣይ የእትዩዎ። ሰብኣይ ጸፊዑዎ። ሰብኣይ ጸሪፉዎ. .” በቃ!! ንኣብነት ኣብዛ ሰዓት እዚኣ ሓደ ጀነራል ወይ ሓደ ሚኒስተር ካብ ድቃሱ ትብርብር ኣቢሉ ምእንቲ ህዝቢ ብምሕሳብ ምስ ፕረሲደንት “ሆ!” ተዝብል’ሞ ተዝእሰር “እገለ ገለ ገይሩስ ሰብኣይ የእትዩዎ” ዝብል ዘረባ’ያ ምሰምዐት እዝኒ። ሕቶን ናይ ሕቶ ምልክትን ካብ መዝገበ ቃላትናን ካብ ልሳንናን ነጢረን ካብ ዝወጻ ሓያለ ገይረን ኣለዋ። “ስለምንታይ?” ዝብል ሕቶ ነውሪ ኮይኑ።
ናይ ሓባር ኣርእስቲ’ዩ ተሳኢኑዎ ንኤርትራዊ። ኣዝዩ ጎራሕ በደል ድማ’ዩ ከሙኡ ገይሩዎ። ናይ ሓባር በደል ዘይምህላው ናይ ሓባር ኣርእስቲ ኣስኢኑዎ። ኤርትራዊ ማርቴሎ ኣልዒልካ ርእሱ በገም ከየበልካዮ ዘይርደኦ ዓይነት ሰብ ኮይኑ ተፈጢሩ። ኣይኮነን ንትፈልጦ ሰብ ‘ሲ ንቤተሰብካን ንዓርክኻን እናተበደለ እናረኣኻ ናባኻ ከይሰግሩ ኣብ ምክልኻል ከምትሃልኽ ዝገብር ናይ ጎራሓት ድፋዕ ኣስሪሑዎ ንሰብ። ነብሰ ፍትወት ኣድሂቡሉ።
ድሕሪ ሰብ ተሪፍና። “ትማሊ ትማሊ ንሕና ኤርትራውያን ‘ኮ. . . ዝብል ትምክሕቲ ከምዘየስማዕና ሕጂ ክንሓፍርን ክንሕባእን ከፊኡና።
ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ክልተ ሽሕን ሓደን’ዩ ተኾሚሩን ተኾዲሙን ዘሎ። ኤርትራ ኣብ ክልተ ሽሕን ሓደን’ያ ስታክ ገይራ ደው ኢላ ዘላ። ኣብ ዝኾነ ይኹን ሳዓት ድማ ግድን ኢና ናብኡ ክንምለስ። እታ ኣብኡ ደው ኢላ ዘላ ፈትሊ ናብ ሕጂ ከነምጻኣ ኣለና። እተን ናይ ጥፍኣት ጠያይት እቲአን ናይ ሰላምን ልምዓትን ጠያይት ክቕየራ ኣለወን ግድን። ከምዚ ክንገብር ከለና ግን ኣብ መንጎ እዚ ዘሎ ገደል መስገደልን ሸለው ዝበለ ሃጓፍን እናለሓምናን እናሓከምናን’ዩ ክኸውን። ሽዑ ግን እታ ኣብ ሕጂ ገዲፍናያ እንምለስ ዓለም ሹዑ ኸ ኣብኣ ዶ ትጸንሓና ትኸውን??
