ትእምርቲ ወይ ምልክታት መጠራ ኢለዮም ዘሎኹ፡ ነቶም ፊደላት እየ። እዚ ኣሰማምያ’ዚ፡ ኣብቲ መጀመርታ ግዝየ ምናልባት፡ ግር ኪብል ይኽእል ይኸውን። ሓቁን ምኽንያቱን ርዱእ እና ኾነ ምስ ዚኸይድ ግን፡ ልክዕነቱ ከም ዚፍለጥን ቅቡል ኣሰማምያ ከም ዚኸውንን ጥርጥር ዚበሃል የብለይን።
ብዛዕበኦም ዝተባህለ’ኳ እንተ ተባህለ፡ ኣስማት ዝወጽእ እንተ ወጽአ ናብ ዘስፋሕፍሑ’ውን እንተ ኣስፋሕፍሑ፡ ታሪኽ ንመፈለምታ ግዝየ ኣብ መጠራ እዩ ዝፈልጦም። ቅድሚ ኣብ መጠራ እዉን ኣብዛ ኣፍሪቃ ኣብ ካልእ ኣይተራእዩን። እዚ ማለት ከኣ፡ እቲ ዝጠንተወ በዞም ምልክታት እዚኣቶም ዝተደርሰ ጽሕፈትሲ ንሱ እቲ ኣብ ሓወልቲ መጠራ ዚርከብ ዘሎ ክቡር ምልክታት ማለት’ዩ። ብዛዕባ’ዚ ኩሉ መጽናዕትን ምርምራትን ይሰማማዕ።
ትእምርተ መጠራ ሒዞሞ ዘለው መልእኽቲ ኩሉ፡ ብ ኣና ርዱእ ድዩ ኣይርዱእን ብዘየገድስ፡ ከም’ዚኦም ዝ ኣመሰሉ ምልክታት ብኸምዚ ዝበለ ደረጃን ዕብየትን ኪሰርሑ ግዜ እንረክብ፡ ኣብ መጠራ ጥራይ ኢና። ኪፍጠሩ ወይ ዕንክይክይ ኪብሉ ከኣ ዘይኮነስ፡ ተኣኒኖም ብመንግስታዊ ደረጃ ኣብ ሓወልቲ ተወሪቖም፡ ንቡር ስርሖም ኣብ ምስላጥ እዮም ኣብኡ ዘለው። መፈጠር ናይቶም ምልክታት፡ አርትራዊ ብዛዕባ ምዃኑ እምበር፡ ንረዳእ ደኣ እምበር ኣይንገረም። ምኽንያቱ ከኣ፡ 3-4 ሽሕ ዓመት ይገብር ን አርትራ ዚውንኑ ዝነበሩ ሰባት ከም ዝተገልገሊሎምን ዝሰርሑሎምን እሞ፡ እቶም ዝጠንተው ፊደላት ግእዝ፡ ንሳቶም እቶም ኣብ ሓወልቲ መጠራ ዚርከቡ ምልክታት ምዃኖም ምርግጋጽ ጥራይ ን ኣና እኹል እዩ። ካብ ክንደይ ኣሽሓት ዓመታት፡ ካ’ብየናይ መዋዕል ንዚብል’ውን ንታሪኽ እምበር ን ኣና ኣብዚ ብዙሕ ዝግድሰና ኣይኮነን።
ሓደ ክዝከር ዘለዎ ጭቡጥ ዝኾነ ጉዳይ ግን ኣሎ። ኣሽሓት ዓመታት ቅድሚ ምፍጣርን ምምጻእን ህዝብታት በለው ከለው፡ “ትእምርተ-መጠራ” ኣቐዲሞም፡ ኣብ ኣ ኣብታ ዘለውዋ ዝጸንሑን ዝነበሩን፡ ምስ ህዝብታት በለው ከለው እውን ዘራኽብ ዘይሎምን ክነሶም፡ እቲ ንሳቶም ዚርከቡሉ ቦታ “በለው ከለው” ተባሂሉ ብጌጋ ይጽዋዕ ኣሎ።
እዞም ትእምርትታት እዚኣቶም፡ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዝኾነ ፍጥረት ከይሃለወ ከሎ ገና፡ ካብ ዘይተነጸረ መዋዕላት ርግጽ ግን ካብ ሓያሎ ኣሽሓት ዓመታት ኣብ ኣ ነበሩ፦
ዘሐወለተ/ዘአገበረ/
ኣገ ዘ/ ለአበ ወ ሀ/ ወሰ
ሓበ/መሐዘ ተ/ አወ ዐ/
አለፈነ/ወአበለነ/
ወዘተ . . . ብዚብላ ምስጢራውያን፡ ግን ከኣ ንጹራት ትእምርታትቶም ኣብታ ዘለውዋ ነሮም። እንሀው ከኣ የድምጹን ይዛረቡን ኣለው። ናይዚ ዞባና ናይ ዝኾነ ጽሑፍ መሰረትን ምንጭታን እምበኣር ንሳቶም እዮም እሞ፡ ትእምርተ መጠራ ምባሎም ብልክዕ ን ኣታቶም ዚግባእ እዩ።
እዞም ምልክታት’ዚኣቶም ዝ ኣክል ከም ዝተኸላበቱ ከኣ እቲ “ፊደላት ኣምሓርኛ ተባሂሎም ምጽዋዖም’ኳ እኹል ዝኾነ መር ኣያ እዩ። ብውሑዱ ፊደላት ሓበሻ ተባሂሎም ምጽዋዕ’ኳ ተሓሪሙዎም፡ ምስቲ ካብ ሱዳን ተወሲዱ ንሓበሻ ኣጎልቢቡ ዝዓበጠ፡ ሓዲሽ ስም ፦ “ፊደላት ኢትዮጵያ” ክሳዕ ምባሎም ተበጺሑ። ብፍላይ እዚ መወዳእታ ከኣ ንዓቢ ትምክሕትን ምድንጋርን ኣገልጊሉ የገልግል’ውን ኣሎ። እዚ ነገር’ዚ ኪእረም ይግባእ፡ “ትእምርተ መጠራ” ብምባል። በቲ ንዘለኣለም ዘየቋርጽ ትእምርቶም እናድመጹ፡ ኣብ ኣ ኣብ መጠራ ዝጸንሑን ዘለውን ናይ መጠራ ምልክታት ስለዝኾኑ።
ዶክተር ኣባ ይስሃቕ ገበረ ኢየሱስ
ኣብ መቕድም መጽሓፍ ትእምርተ መጠራ
